“Savaş ve barış kavramları üzerinden süreci değerlendirecek olursak, şu an bir barış ve ‘’bu barış’’ üzerinden demokratik dönüşümü getirecek gibi görünmüyor. Sistemin egemenleri devleti yeniden dizaynında karşılaşacakları sorunları aşmak için bir atraksiyon halinde” ✍️İrfan Karaoğlan yazdı
İlk olarak savaş ile barış kavramlarını düşünürken, birbirleriyle ilişkilendirilmesi ve Türkiye’de ‘’süreç’’ diye anılan zaman diliminde kavramların nasıl ele alındığını ya da nelerin gözetilmediğini görmeye çalışalım.
Savaş, şiddetin araç kullanılarak insana yönelik kullanılması-katledilmesi midir? Ordu misali organize olmuş güçlerin, birbirlerine yönelik öldürme-ölme gibi mi değerlendirilmeli? Savaş bu tarz yoruma tabi tutulduğunda çerçevesi fazlasıyla daraltılmış ve sıradanlaştırılmış bir hale gider. Savaş kavramı cinsel şiddeti içerir, erkeğin erkekliğinin açığa çıkarılması ve kadın tecavüzlerinin yoğun yaşatılmasıdır. Yetişkin erkeklerin, yaşlı kadın ve erkeklerin katledilmesi, çocuklar ve genç kadınların köleleştirilmeleri ile hafızalarının kontrol altına alınmasıdır. Edebiyat, sanat, dil, toplumsal ilişkiler ile inanç, tanrısal mekân yani mabetler, toplumu sembolize edecek yapılar, kısacası kültürün bütün boyutlarına yönelik olması durumunu da söz konusu edilebilinir…
Yukarıda sıraladıklarımızla sıralamaya dahil etmediğimiz bir çok yaşanmışlıklar, bütün çağlar boyunca savaş durumlarında gerçekleşmiştir. Orta çağ boyunca Ön Asya’da kütüphane yangınları, mabetlerin yıkımı ya da galip olanların inançlarına uygun hale getirilip dönüştürülmeleri, yenilenlerin tipik ve önemsenen kültürel özellikleri yansıtan yapılarının yıkılması, kontrol altına alınanların zor yoluyla inançlarından koparılmaları, kadınlara tecavüzler, zor yoluyla alıkoymalar, Ermeni techirinde birçok genç kadının alıkonulduklarına yaşlı kuşaklarımız şahittir. Köleleştirilenlerin kültürlerinden de koparılmaları ile dillerine yasaklar da savaş denilen zamanların uygulamalarıdır.
İnsanlık tarihi boyunca savaşlar yaşanmıştır. Ve her savaşı takiben savaşların yaşanmadığı dönemler de olmuştur. Savaş sonrası için savaşın karşıtı olan barış kavramını kullanmak istemedim. Çünkü galiplerin, kendi koşullarını dayattığı veya tarafların savaşın getirdiği yıkım nedeniyle ya da pat durumunda anlaşmaya, antlaşmaya vardığı nihayetlerden bahsedebiliriz. Ateşkes kavramı da savaşın durdurulması hali olmakla beraber barış değildir. Bu sonuçlar için barış diyebilir miyiz?
Savaş kavramının karşıtı barıştır. Savaşın ne olduğunu tam olarak tanımlarsak barışın ne ve nasıl olacağını da belirlemiş oluruz. Barışın yapılması için savaş dönemindeki bütün uygulamaların karşılıklı olarak masaya konulması, tarafların savaşta uyguladıklarını açıkça kabulleri ve hukuki bir alt yapı oluşturmaları gerekir. Devletlerarası savaşlar antlaşmalarla hukuki bir çerçeveye bağlanmakta ayrıca üçüncü taraflarca da gözetilmektedir. Toplumsal çatışma veya egemen bir devletin hükümranlık alanında yaşanan çatışmaların barışla sonuçlanması ya da barış olması için egemen gücün yürürlükteki yasal düzenlemeleri , barışa göre hızla değiştirmelidir. Savaş süresince yaptığı, yaptırdığı bütün uygulamalarını barış durumuna göre değerlendirmeye gitmesi ve toplumsal barışın korunması için siyasi be hukuki alt yapısını geri dönülmez biçimde yeniden yapılandırmalıdır. Anlaşma daha yeni bir kavram olmakla beraber siyasi ve hukuki olmayan durumları içermesi nedeniyle muğlak olmasına binaen barış bu kavramla ele alınmaması gerekir diye düşünmekte beis yoktur.
avaş ve barış kavramları üzerinden süreci değerlendirecek olursak, şu an bir barış ve ‘’bu barış’’ üzerinden demokratik dönüşümü getirecek gibi görünmüyor. Sistemin egemenleri devleti yeniden dizaynında karşılaşacakları sorunları aşmak için bir atraksiyon halinde. Yarın oyun bozanlık yapar mı? Koşullarını dayatır mı?
(İkinci soru bir sonraki yazıda konu edilecek.)