“Coğrafyalar değişti, isimler değişti, kuşaklar değişti; fakat insanın insana reva gördüğü acıların yankısı değişmedi” İsa Turan yazdı ✍️
Tarih, yalnızca kazananların yazdığı bir destan değildir; aynı zamanda susturulanların, görmezden gelinenlerin ve sesi zamanın karanlığında kaybolanların da hikâyesidir. Bazı olaylar vardır ki resmî kayıtların satır aralarında silikleşir; bazı acılar vardır ki yaşayanların hafızasında nesilden nesile taşınır. Ortaca Olayları da bu hafızanın derinlerinde duran, konuşuldukça canlanan, unutuldukça yarası büyüyen hadiselerden biridir.
1980’li yıllarda o bölgenin insanlarından bazılarıyla tanışma fırsatım oldu. Onların anlattıkları yalnızca geçmişin hikâyeleri değildi; aynı zamanda korkunun, dışlanmanın, suskunluğun ve direnmenin hikâyesiydi. Sonra kendi yaşadıklarımız geldi bunların üzerine…
İstanbul’da, Ankara’da; Maraş’ın Göksun’unda, Afşin’inde, Elbistan’ında, İslahiye’sinde; Antakya’da, Sarız’da…
Coğrafyalar değişti, isimler değişti, kuşaklar değişti; fakat insanın insana reva gördüğü acıların yankısı değişmedi.
Çünkü unutulan her acı, kendisine yeniden yaşanacak bir gelecek arar.
Hatırlamak bu yüzden önemlidir. Hatırlamak, yalnızca geçmişi anmak değildir; geçmişin hatalarına yeniden düşmemek için vicdanı diri tutmaktır. Hafıza, bir toplumun aynasıdır. Aynasını kıran toplumlar, yüzlerini kaybederler.
Belki de asıl soru şudur; bir toplum, kendi yaralarıyla yüzleşmeden iyileşebilir mi?
Adalet yalnızca mahkeme salonlarında dağıtılan bir hüküm değildir; bazen hakikatin adını koyabilmektir. Bazen yıllarca susulan bir acıyı dile getirebilmektir. Bazen de unutulmak isteneni hatırlamaktır.
Çünkü insanı insan yapan şey yalnızca yaşaması değil, hatırlamasıdır. Ve bazı hatıralar vardır ki onları yaşatmak, ölenlere karşı bir vefa; geleceğe karşı ise bir sorumluluktur.
