Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından her yıl hazırlanan Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nin 2026 yılı raporu yayımlandı.
HABER MASASI – Rapor, hem Türkiye hem de küresel ölçekte basın özgürlüğünün tarihin en düşük seviyelerine gerilediğini ortaya koyuyor. Türkiye, geçtiğimiz yıla oranla 4 basamak daha gerileyerek 180 ülke arasında 163. sırada yer aldı ve dünya genelinde basın özgürlüğünün en kötü olduğu 18 ülkeden biri oldu.
Küresel Ölçekte Basın Özgürlüğü Alarm Veriyor
RSF Endeksi’nin 25 yıllık tarihinde ilk kez, incelenen ülkelerin yarısından fazlası (%52,2) “zor” veya “çok ciddi” kategorisinde sınıflandırıldı. Dünya genelindeki ortalama puanın hiç bu kadar düşük çıkmadığı vurgulanırken, özellikle yasal çerçevelerin gazeteciliği suç saymak için bir araç olarak kullanılması dikkat çekiyor. Raporda, Norveç üst üste onuncu kez zirvedeki yerini korurken, Eritre listenin son sırasında yer almaya devam etti. Esad rejiminin çöküşü sonrası Suriye ise 36 basamak yükselerek endeksin en büyük çıkışını gerçekleştirdi.
Türkiye’de Gazeteciliğin Araçsallaştırılması Ve Baskılar
Türkiye’nin 163. sıraya gerilemesindeki temel etkenler; gazetecilere yönelik yargısal tacizler, dezenformasyon yasaları ve “cumhurbaşkanına hakaret” gibi suçlamaların sistematik kullanımı olarak gösterildi. RSF raporuna göre, Türkiye’de medya çoğulculuğu büyük risk altında. Ulusal medyanın %90’ının hükümet kontrolünde olduğu belirtilirken, halkın doğru bilgiye ulaşmak için Now TV, Halk TV, Tele1, Sözcü gibi yerel kuruluşlar ile BBC Türkçe, VOA Türkçe ve Deutsche Welle Türkçe gibi uluslararası mecralara yöneldiği ifade edildi.
Kurumsal Baskılar Ve Ekonomik Kıskaç
Haberde, bağımsız medya kuruluşlarının yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ekonomik bir kuşatma altında olduğu vurgulanıyor. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından kesilen astronomik cezalar ve Basın İlan Kurumu (BİK) aracılığıyla uygulanan resmi ilan kesintileri, muhalif basını mali olarak zayıflatma yöntemi olarak nitelendiriliyor. Ayrıca, özellikle 2023 seçimlerinden bu yana protesto ve miting takibi yapan gazetecilere yönelik fiziksel şiddet ve kitlesel tutuklamaların arttığına dikkat çekiliyor.
Yasal Düzenlemeler Ve Gelecek Kaygısı
RSF, Türkiye’deki adalet sisteminin manipüle edildiğini ve “etki ajanlığı” gibi yeni yasal düzenleme hazırlıklarının gazetecilik mesleği üzerindeki baskıyı derinleştirme riski taşıdığını belirtiyor. RSF Yayın Direktörü Anne Bocandé, yaptığı açıklamada otoriterleşmenin kaçınılmaz bir kader olmadığını savunarak, demokrasilerin ve vatandaşların bu sessizleştirme politikalarına karşı aktif koruma politikaları geliştirmesi gerektiğini vurguladı.