Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel, motokuryelerin sorunlarına ilişkin yaptığı konuşmada, sektörün “esnaf kurye” adı altında güvencesizliğe mahkûm edildiğini belirterek Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) ve P1 belgesi ücretlerinin motokuryeler için sıfırlanması çağrısında bulundu.
(Haber Masası) – Özel, “Devletin hızla atabileceği iki adımı önümüzdeki hafta Meclis zeminine getireceğiz.” dedi. Konuşma, motokurye Samet Özgül’ün ölümünün üçüncü yıldönümünde, kaza sonucu hayatını kaybeden motokuryelerin ailelerinin de katıldığı buluşmada yapıldı.
Motokuryeler Esnaf Değil İşçidir
Özel, pandemide görünür hale gelen motokurye emeğinin “özgür çalışma” söylemiyle istismara açıldığını vurgulayarak şunları söyledi: Motokuryelerin büyük bölümünün şirketlerin dijital sistemlerine bağlı çalıştığını, “iş ortağı”, “çözüm ortağı”, “kar ortağı” gibi isimler verilse de bunun gerçekte bir işçi-işveren ilişkisi olduğunu ifade etti. “Ortak dediğin kâra ortak olur. Hem seni dijital olarak denetleyip 12-17 saat çalıştıracak hem de sana ‘esnafsın’ diyecek; bu sömürüdür.” değerlendirmesini yaptı.
Türkiye’de resmi rakamların 200 bin civarında motokurye gösterdiğini, ancak kayıt dışıyla birlikte sayının 350 bine ulaştığını belirten Özel, bu kitlenin önemli bölümünün pandemide işsiz kalanlar, geçinmeye çalışan üniversite öğrencileri ve ikinci bir iş olarak kurye yapanlardan oluştuğunu söyledi. Bu nedenle iş kolunun artık “büyük ve tehlikeli bir sektör” olarak tanımlanması gerektiğini vurguladı.
MTV Ve P1 Belgesi Motokuryeden Değil Şirketten Alınmalı
Özel, motokuryelerin işi gereği kullandıkları motosikletler için iki kez mali yükle karşı karşıya kaldıklarını belirterek “Bu insanlar motosikleti gezi için değil ekmek için kullanıyor. Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin derhal sıfırlanması, P1 belgesi ücretinin kaldırılması ve varsa bu bedelin motokuryeleri çalıştıran platform ve şirketlerden alınması gerekiyor.” dedi. Bu iki düzenleme için Meclis’te girişim başlatacaklarını, sosyal güvenlik primleri ve kişisel koruyucu ekipman maliyetlerinin de şirketlere yüklenmesi gerektiğini söyledi.
‘Haydi Haydi Düzeni’ Motokuryelerde De Var
Özgür Özel, Soma maden faciasından önce madencilerin anlattığı “haydi haydi düzeni”nin bugün motokuryelikte algoritmalar üzerinden kurulduğunu belirterek şu benzetmeyi yaptı: “Orada dayıbaşı ‘haydi’ diyordu, burada algoritma ‘haydi’ diyor. Süreyi tutturamazsan sipariş kesiliyor, hesabın kapatılıyor. Bu kadar vicdansız bir düzen olmaz.”
2023’te 68, 2024’te 63 motokuryenin hayatını kaybettiğini, 2025’in ilk 10 ayında bu sayının 75’e çıktığını hatırlatan Özel, “İyiye giden bir şey yok. Üç yılda 206 motokurye hayatını kaybetmiş. Bu artık sadece trafik değil, çalışma hayatı sorunudur.” dedi.
Cezalar Caydırıcı Olmalı, ‘Ben Aracıyım’ Diyen Platform Kalmamalı
Motokuryelerin ölümle sonuçlanan kazalarında verilen düşük cezaları da eleştiren Özel, “Bir annenin ‘Oğlumu öldürene 7 yıl verdiler, Ankara’ya gelince 5 yıla düştü’ feryadıyla karşı karşıyayız. Bu böyle olmaz. Kapkaç nasıl sert cezalarla bitirildiyse, motokuryeyi ölüme sürükleyen uygulamalarda da caydırıcı ve uygulanabilir cezalar olmalı.” diye konuştu.
Platform ve aracı şirketlerin “Sadece aracıyım” diyerek sorumluluktan kaçtığını belirten Özel, madencilikte dahi buna izin vermeyen mahkeme kararlarının bulunduğunu hatırlatarak CHP’nin hukuk birimlerinin bu konuda müteselsil sorumluluğun işletilmesi için çalışacağını söyledi: “Devlet bile ‘Ben aracıyım’ diyemiyorsa, milyar dolarlık platform hiç diyemez.”
Yaşam Hakkı Güvence Altına Alınmalı
Özel, motokuryelere hız dayatan, belirli sürede teslimata zorlayan, puanlama ve algoritma yoluyla işten çıkarmaya götüren tüm talimatların denetlenmesi gerektiğini belirterek şunları sıraladı:
- “Esnaf kurye” ve “kendi işinin patronusun” yalanından sektör kurtarılmalı.
- Yaşam hakkı güvence altına alınmalı; hız dayatan, ölümle yarıştıran sistemler yasaklanmalı.
- Çocuk işçi çalıştırılmasına sıfır tolerans uygulanmalı.
- Adil ücret ve asgari ücret altına düşmeyen bir gelir güvence altına alınmalı; yıpranma payı, fazla mesai ve kıdem hakları sağlanmalı.
Özel, “Asgari ücretin altında işçi çalıştırmak suçtur ve hırsızlıktır. Bu güvencesizliğe karşı Meclis’te ısrarla düzenleme isteyeceğiz.” dedi.
CHP Bu Sömürü Düzeninin Baş Düşmanıdır
Şirketlere de seslenen Özel, CHP’nin sermaye düşmanı değil, emeğin sömürüsünün düşmanı olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: “Zaten iktidar olunca öyle olacak ama şimdiden söylüyorum: Bu sömürü düzeninin baş düşmanı CHP’dir. Motokuryelere bu düzeni dayatanların yakasından iki elimizi çekmeyeceğiz.”
Toplumun da motokuryelere karşı daha anlayışlı olması gerektiğini belirten Özel, trafikte tepki gösterip eve gidince siparişin geç geldiği gerekçesiyle kuryeyi şikayet etmenin çelişkili olduğunu söyledi: “Kapımıza kadar gelen bu emeğe saygı duymak, empati kurmak zorundayız.”
AB Standartları Türkiye’ye De Uygulanmalı
Özel, Avrupa Birliği’nin dijital çağın görünmez işçileri için sosyal güvenlik, asgari gelir, iş sağlığı ve sendikal hakları kapsayan ortak standartlar getirdiğini hatırlatarak, iktidarın “Ankara kriterleri” söylemini hatırlattı: “Madem ‘Ankara kriterlerimiz var’ diyorsunuz, o zaman Hans’a uygulanan standardı Hasan’a da uygulayalım.” dedi. CHP’nin bu başlıkları Meclis gündemine taşıyacağını ifade etti.
Yas Gününde Ailelere Dayanışma Mesajı
Konuşmasının başında motokurye Samet Özgül’ün ailesiyle kazadan sonra tanıştıklarını, ardından Samet’in ablası Berna Özgül’ü Parti Meclisi’ne dahil ettiklerini anlatan Özel, “Bugün burada konuşmamın başka başlıklarla gölgelenmesini istemiyorum. Türkiye’nin bütün gündemleri bir yana, bugün sadece sizin sorunlarınızı konuşacağım.” diyerek motokuryelerin mücadelesine destek verdi.
Fotoğraf: Cumhuriyet Halk Partisi Resmi X (Twitter) Hesabı