Buenos Aires ve Montevideo’da Ermeni Göçü İzleri
(Haber Masası) – 1919–1980 yılları arasında gerçekleşen göç dalgalarıyla, Arjantin ve Uruguay’a binlerce Anadolulu Ermeni yerleşti. Buenos Aires’in Palermo semtinde okullar, gazeteler, kültür dernekleri ve kiliseler aracılığıyla kök salan bu topluluk, Cordoba’da yaklaşık 20 bin kişilik bir nüfusa ulaştı. Uruguay’ın başkenti Montevideo’da da Maraş ve Antep kökenli aileler uzun yıllardır aktif bir topluluk oluşturuyor.
“Red” Belgeseli Gösterimleri ve Sosyalist Bağlar
Eylül ayında Buenos Aires ve Montevideo’da gerçekleştirilen “Red” belgeseli gösterimleri, her iki şehirde de ilgiyle izlendi. Montevideo’daki Sinematica salonunda iki gün üst üste 300’e yakın izleyici belgeseli izledi. Gösterimlerin ardından yapılan sohbetler, Ermeni devrimci Paramaz ve Ermeni soykırımı konularını derinlemesine tartışma fırsatı sundu.
Gösterimler sırasında eski Uruguay Devlet Başkanı Jose Mujica ve eşi, gerilla geçmişine sahip Lucia Topolansky ile de tanışıldı ve Paramaz kitabının İngilizce baskısı kendilerine takdim edildi. Etkinlikler, yalnızca yerleşik Ermeniler tarafından değil, Uruguaylı sosyalist milletvekilleri ve akademisyenler tarafından da yoğun ilgi gördü.
Buenos Aires ve Montevideo’da Kültürel Bağlar
Buenos Aires’te Antepliler lokalini ve Montevideo’da Maraşlılar Derneği’ni ziyaret eden ekip, her iki şehirde de Anadolu kökenli Ermenilerin kültürel yaşamına tanıklık etti. Göç edenlerin çoğunluğu Lübnan ve Suriye üzerinden gelmiş, tabule, humus, falafel, yaprak sarma ve patlıcan ezme gibi geleneksel yemekleri yaşatmaya devam ediyor. Ancak genç kuşaklarda Ermenice kullanımı giderek azalmış durumda.
Uruguay, Ermeni Soykırımı’nı 1965 yılında resmen tanıyan ülkelerden biri. 3,5 milyon nüfusa sahip Montevideo’da soykırımı hatırlatan anıtlar ve 2015 yılında Paramaz ismi verilen Batlee Parkı, topluluk hafızasında önemli bir yer tutuyor. Arjantin ise soykırımı 2007’de resmen tanıdı ve Buenos Aires’te birçok anıt ve duvar yazısı bulunuyor.
Maraşlılar Derneği’nde Kültür ve Sosyal Yaşam
Montevideo’daki Maraşlılar Derneği, düğün salonları, mutfak, kapalı spor salonu ve yüzme havuzuna sahip büyük bir kompleks olarak faaliyet gösteriyor. Dernek yöneticileri ve yaşlı kuşak, modern eğitim kurumları ve sosyal etkinliklerle köklerini yaşatmaya çalışıyor. Ayrıca, dans ve müzik çalışmalarına önem veren dernek, her yıl büyük etkinlikler düzenliyor ve kültürel bağları güçlendirmeye devam ediyor.
Diktatör Videla Döneminde Kayıplar
Arjantin’de 1976–1983 yılları arasındaki askeri diktatörlük döneminde, devletin kayıtlarına göre 30 bin muhalif kaybedildi. Bunların arasında, kökeni Anadolulu 24 Ermeni muhalifin adı da geçiyor. Buenos Aires’teki Armania Meydanı’na 2015’te yerleştirilen kaide, bu kayıpları anmak için yapıldı. Plaza de Mayo’da ise “Perşembe Anneleri” ile görüşmeler gerçekleştirildi.
Kilometrelerce uzakta yaşayan, köklerini unutmayan ve kültürlerini aktarmaya devam eden bu topluluklar, hem Arjantin hem Uruguay’da önemli bir toplumsal ve kültürel miras oluşturuyor.
Kaynak: Agos (Kadir Akın)