Ukrayna ve Avrupalı liderler, Rusya’ya ateşkes çağrısında bulunarak bunu “ilerideki müzakereler için bir başlangıç noktası” olarak değerlendirdi. Kiev yönetimi, Washington’ın desteğiyle bu tavrını sürdürürken, Moskova cephesi ateşkesin “gündemde olmadığını” açıkladı.
(Haber Masası) – Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, “Derhal ateşkes çağrıları, çatışmanın kök nedenlerini görmezden gelmek anlamına gelir” diyerek, Moskova’nın pozisyonunun değişmediğini vurguladı. Buna rağmen Kremlin, Alaska zirvesinden iki ay sonra yapılması planlanan Putin-Trump görüşmesine “yeşil ışık” yaktı.
Trump: “Her İki Taraf Da Zaferini İlan Etsin”
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz cuma günü Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile yaptığı görüşmenin ardından, “Bulundukları yerde durmalılar. İkisi de zaferi ilan etsin” ifadelerini kullandı. Trump, Putin ile Budapeşte’de “yaklaşık iki hafta içinde” görüşmeyi planladıklarını belirtti.
Ancak ABD ve Rusya arasında devam eden diplomatik hazırlıkların daha uzun sürmesi bekleniyor. Görüşme öncesinde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un bir araya gelmesi öngörülüyor.
Rubio-Lavrov Görüşmesi Belirsizlik Yarattı
ABD medyasına göre Lavrov ile Rubio arasındaki ilk telefon görüşmesi, iki ülke arasındaki pozisyon farklarını ortaya koydu ve yüz yüze buluşmanın ertelenmesine yol açtı. Moskova Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, bu iddiaları “medya şovu” olarak nitelendirdi.
Lavrov, görüşmede “Putin ve Trump’ın Alaska’da vardığı mutabakatların uygulanması konusunda kararlılıklarını teyit ettiklerini” söyledi. Buna karşın, Washington cephesinden yapılan açıklamalarda, taraflar arasındaki derin görüş ayrılıklarının sürdüğü belirtildi.
Moskova: “Ateşkes, Çatışmanın Kök Nedenlerini Gizliyor”
Lavrov, Rusya’nın ateşkese karşı tutumunu yineleyerek, Ukrayna’nın AB ve NATO’ya katılma isteğinin, “çatışmanın temel nedeni” olduğunu savundu. Moskova ayrıca NATO’nun doğuya genişleme taahhüdünü ihlal ettiğini, Ukrayna’da etnik Ruslara ayrımcılık yapıldığını ve “dezenazifikasyon” sürecinin devam ettiğini öne sürdü.
Putin yönetimi, Şubat 2022’de başlattığı işgali bu iddialarla meşrulaştırmaya çalışmış, ancak uluslararası alanda hiçbir kanıt sunamamıştı.
Avrupa’dan Net Mesaj: “Sınırlar Zorla Değiştirilemez”
Avrupa Birliği liderleri, Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski ile birlikte yaptıkları açıklamada, “Uluslararası sınırların zorla değiştirilemeyeceği ilkesine bağlıyız” mesajını verdi. Lavrov ise Avrupa’yı “ateşkesi Ukrayna’ya silah sevkiyatını kolaylaştırmak için dayatmakla” suçladı.
Rusya Dışişleri Bakanı ayrıca, AB ülkelerinin Kiev’i “Rusya topraklarına saldırmaya teşvik ettiğini” iddia etti. Buna karşın Moskova’nın, üç buçuk yılı aşkın süredir Ukrayna’daki sivil altyapıyı hedef almaya devam ettiği biliniyor.
Beyaz Saray: “Verimli Görüşme, Ancak Zirve Net Değil”
Reuters’a konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, Rubio ve Lavrov’un “verimli bir görüşme” yaptığını ancak yüz yüze buluşmadan şimdilik vazgeçtiklerini söyledi.
ABD Başkanı Trump, Putin’le Budapeşte’de yapılacak zirvenin “Ukrayna savaşına son vermek için bir dönüm noktası” olmasını umduğunu belirtmişti. Ancak Rusya, ateşkes için Ukrayna’nın daha fazla toprak vermesini şart koşuyor.
Washington’a ulaşan gizli bir Rus belgesi, Moskova’nın Donbas bölgesinin tamamı üzerindeki kontrol talebini koruduğunu ortaya koydu. Bu durum, Trump’ın “cephe hattının dondurulması” önerisinin fiilen reddedildiği anlamına geliyor.
Avrupa Trump’tan Somut Sonuç Bekliyor
Avrupalı müttefikler, Trump’ın Putin’le ikinci kez görüşüp ciddi bir sonuç elde edememesinden endişeli. Avrupa liderleri bu hafta Zelenski’yi konuk ederek Ukrayna sonrası güvenlik düzenlemelerini tartışacak.
Budapeşte’nin zirve yeri olarak seçilmesi ise AB içinde tartışma yarattı. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Rusya’ya yakın politikasıyla dikkat çekerken, Polonya, Putin’in uçağını hava sahasında yakalayıp uluslararası tutuklama emri kapsamında gözaltına alabileceğini açıkladı. Buna karşılık Bulgaristan, Rus liderin hava sahasını kullanmasına izin verebileceğini duyurdu.
Sonuç: Diplomasi Trafiği Yoğun, Barış Umudu Zayıf
Trump yönetimi, Gazze’deki ateşkesin yarattığı diplomatik zemini Ukrayna için de kullanmak istiyor. Ancak hem Moskova’nın toprak talepleri hem de Avrupa’nın “uluslararası hukuk” ısrarı nedeniyle Budapeşte zirvesinden kalıcı bir barış beklentisi zayıf görünüyor.