ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ile olan ilişkisini yeniden sonlandırma kararı aldı.
(Haber Masası) – Gerekçe olarak ise Filistin Devleti’nin 2011 yılında başlayan UNESCO üyeliği gösterildi. Washington, bu üyeliğin ABD’nin “ulusal çıkarlarına aykırı” olduğunu savundu. Karar, Aralık 2026’da resmen yürürlüğe girecek.
Dışişleri Sözcüsünden Sert Açıklamalar
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, yaptığı açıklamada UNESCO’nun misyonunu “bölücü” olarak nitelendirerek, Filistin’in üyeliğinin ABD politikalarına tamamen ters düştüğünü söyledi. Bruce, “Filistin Devleti’ni üye olarak kabul etmek, İsrail karşıtı söylemleri yaygınlaştıran bir adımdır” dedi.
Ayrıca UNESCO’nun yoksulluğu azaltma, toplumsal cinsiyet eşitliği ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi alanlardaki çabalarını da eleştiren Bruce, bu hedeflerin “küreselci ve ideolojik” bir gündemi temsil ettiğini savundu.
Trump İkinci Kez UNESCO’dan Çekiliyor
Bu adım, Trump’ın UNESCO’dan ilk çekilmesi değil. 2018 yılında, ilk başkanlık döneminde de benzer gerekçelerle ABD kurumdan ayrılmıştı. 2023’te, Başkan Joe Biden döneminde ABD yeniden üyelik kazanmıştı. Ancak Trump, 2024’teki seçim zaferinin ardından Biden dönemindeki çok taraflı kurumlarla iş birliğine son vermeyi hedefleyen bir dış politika izliyor.
Bu kapsamda ABD, kısa süre önce Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) olan desteğini geri çekti. Şubat 2025’te ise BM İnsan Hakları Konseyi’ne fon aktarımını durdurdu. Aynı kararnameyle UNESCO üyeliği de 90 günlük bir değerlendirme sürecine alınmıştı.
Beyaz Saray: “Ulusal Çıkarlarımızla Uyumlu Olmayan Kurumlarla Yol Ayrımı”
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Başkan Trump, bilinçli ve bölücü kültürel gündemleri destekleyen UNESCO’dan çekilme kararı almıştır” dedi. Kelly, Trump’ın “Önce Amerika” politikasını vurgulayarak, uluslararası kuruluşlardaki üyeliğin yalnızca ulusal çıkarlarla örtüştüğü ölçüde sürdürüleceğini ifade etti.
İsrail’den Karara Destek: “Adalet İçin Gerekli Adım”
ABD’nin UNESCO’dan çekilme kararı İsrail tarafından memnuniyetle karşılandı. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, bu kararın “İsrail’in uluslararası sistemdeki adil muamele hakkının” savunulması açısından önemli olduğunu söyledi.
Saar, UNESCO’nun ve diğer BM kuruluşlarının siyasallaştırıldığını iddia ederek, ABD’ye “manevi destek ve liderlik” için teşekkür etti ve Birleşmiş Milletler’e “temel reformlar” çağrısı yaptı.
UNESCO: “Tüm Ulusları Ağırlamak İçin Varız”
UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay ise ABD’nin kararına ilişkin yaptığı açıklamada, “Amerika Birleşik Devletleri her zaman hoş karşılanacaktır” dedi. Azoulay, Trump yönetiminin çekilme kararının beklendik olduğunu belirtse de, bu durumun UNESCO’nun diğer Amerikalı kurum ve ortaklarla ilişkisini etkilemeyeceğini vurguladı.
UNESCO’nun bütçesinin yalnızca yaklaşık yüzde 8’inin ABD’ye dayandığını belirten Azoulay, personel azaltımı gibi bir önlemin öngörülmediğini de ekledi.
Gazze’deki Savaş ve ABD’nin Uluslararası Kuruluşlara Baskısı
Trump yönetiminin UNESCO ve benzeri kuruluşlardan çekilmesi, İsrail’e koşulsuz destek politikasıyla birlikte okunuyor. Ekim 2023’te başlayan Gazze savaşı sonucunda 59 binden fazla Filistinlinin öldüğü bildirildi. Birleşmiş Milletler uzmanları, İsrail’in saldırılarını “soykırımla tutarlı” olarak tanımlamıştı.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Gazze’de yaşanan açlık krizine dikkat çekerek, “İnsanlar göz göre göre ölüyor. Yardımlar sadece birkaç dakika ötedeyken ulaştırılamıyor” demişti.
Filistinli sağlık yetkililerine göre, son 24 saat içinde 15 kişi açlıktan öldü; bunlardan biri bir bebekti.
ABD, Soruşturmaları Hedef Alıyor
Trump yönetimi ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) İsrail ve ABD güçlerinin olası savaş suçlarını inceleyen yargıçlara yaptırım kararı aldı. Temmuz ayında ise işgal altındaki Filistin topraklarıyla ilgili rapor hazırlayan BM özel raportörü Francesca Albanese’ye yaptırım uygulandı.