Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), “Türkiye’de Emeklilerin Durumu: Emekli Aylıkları, Emekli Sayıları ve Ayrılan Kaynaklar” başlıklı yeni araştırmasını yayımladı.
(Haber Masası) – Çarpıcı verilerin yer aldığı çalışmada, Türkiye’de emeklilerin hem gelir hem de sosyal güvenlik açısından giderek daha fazla baskı altında kaldığı ortaya kondu. DİSK-AR’ın araştırmasına göre, emeklilerin büyük bir bölümü tekrar çalışmak zorunda kalıyor, ortalama emekli aylığı ise son 20 yılda dramatik biçimde geriledi.
Emekli Aylığı Asgari Ücretin Gerisine Düştü
DİSK-AR verilerine göre 2003 yılında ortalama emekli aylığı asgari ücretin yüzde 36 üzerindeyken, günümüzde asgari ücretin yüzde 22 altına geriledi. 2025’in ilk yarısı itibarıyla ortalama emekli aylığı 17.252 TL olurken, en düşük emekli aylığı ise 14.469 TL olarak açıklandı.
GSYH İçinde Emekliye Ayrılan Pay Düşüyor
2002 yılında ortalama emekli aylığının kişi başına Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranı yüzde 46,4 iken, bu oran 2025’te yüzde 29’a düştü. Avrupa Birliği ülkelerinde emekli aylığı ve hak sahiplerine yapılan ödemelerin GSYH’ye oranı ortalama yüzde 9,8 iken, bu oran Türkiye’de yalnızca yüzde 3,7 seviyesinde.
Emeklilerin Sayısı Artıyor, Payı Azalıyor
Araştırmaya göre 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de emekli ve hak sahipleri toplam nüfusun yüzde 18,5’ini oluşturuyor. 15,9 milyon kişiyle Türkiye, Avrupa’da emekli ve hak sahibi sayısının en fazla olduğu üçüncü ülke konumunda. Buna karşın, emeklilere ayrılan kaynakların ulusal gelir içindeki payı gerilemeye devam ediyor.
“Emekli Sayısı Çok Fazla” İddiası Gerçek Dışı
DİSK-AR, sık sık dile getirilen “emekli sayısı çok fazla, sistem sürdürülemez” iddiasının da gerçek dışı olduğunu belirtiyor. Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışanlar da hesaba katıldığında aktif/pasif sigortalı oranı 2024 yıl sonunda 1,75’e ulaşıyor. Bu oran, Avrupa ülkelerinde ortalama 1,5 seviyesinde.
Her 3 Emekliden 2’si Çalışıyor ya da İş Arıyor
Araştırmanın en dikkat çeken verilerinden biri de çalışan veya iş arayan emekli sayısındaki artış oldu. 2002 yılında yüzde 36,6 olan çalışan ya da iş arayan emekli oranı, Aralık 2024 itibarıyla yüzde 65,7’ye yükseldi. Bu durum, düşük emekli aylıklarının yarattığı geçim zorluğunu gözler önüne serdi.
Sosyal Güvenlik Fonlarına Kaynak Azalıyor
DİSK-AR verilerine göre 2009-2024 yılları arasında Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan bütçe transferlerinin genel bütçe ve GSYH’ye oranı ciddi biçimde düştü. Kurumsal destek azaldıkça, emeklilerin daha fazla geçim baskısı altında kaldığı vurgulandı.