Uluslararası Ceza Mahkemesi’nden Bir İlk: Cinsiyete Dayalı Zulüm Suçlaması
(Haber Masası) – Lahey merkezli Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Salı günü Afganistan’da yönetimi elinde bulunduran Taliban’ın üst düzey iki lideri hakkında tutuklama kararı çıkardı. Kararda, Taliban’ın fiili lideri Hibatullah Akhundzada ve Taliban Yüksek Mahkemesi’nin Baş Yargıcı Abdul Hakim Hakkani, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik sistematik baskı ve ayrımcılık nedeniyle insanlığa karşı suç işlemekle suçlanıyor.
Bu karar, UCM tarihindeki ilk “cinsiyete dayalı zulüm” odaklı iddianame olması açısından önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Kadınlara ve Kızlara Sistematik Baskı
UCM Başsavcısı Karim Khan, Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinden bu yana kadın ve kız çocuklarının eğitim, çalışma ve sosyal hayata katılım haklarının tamamen ortadan kaldırıldığını belirtti. Khan, kadınlara yönelik bu kapsamlı baskının sadece geleneksel veya dini uygulamalarla açıklanamayacağını, bilinçli ve sistematik bir devlet politikası haline geldiğini vurguladı.
Kız çocuklarının ortaokul ve lise eğitimi almaları yasaklandı, kadınların kamu kurumlarında çalışmaları engellendi, parklar, hamamlar ve spor salonları gibi kamusal alanlara girişleri kısıtlandı.
Taliban’dan Sert Tepki: “Mahkemeyi Tanımıyoruz”
Taliban yönetimi, UCM’nin tutuklama kararını sert bir dille reddetti. Taliban sözcüsü, mahkemenin aldığı kararı “tam bir saçmalık” olarak nitelendirerek, UCM’yi tanımadıklarını ve bu kararların kendileri açısından hiçbir geçerliliği olmadığını duyurdu.
Ayrıca sözcü, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni, geçmişte NATO öncülüğündeki uluslararası birliklerin Afganistan’da işlediği iddia edilen savaş suçlarına karşı yeterli adımları atmamakla suçladı.
UCM’nin Afganistan Geçmişi: ABD Askerleri de Hedefteydi
UCM, 2020 yılında Afganistan’da görev yapan ABD askerleri ve CIA görevlileri hakkında olası savaş suçları nedeniyle soruşturma başlatacağını açıklamıştı. Ancak, Taliban’ın 2021’de ülkenin kontrolünü tamamen ele geçirmesiyle birlikte öncelik, İslamcı yönetimin uygulamalarına verildi.
Başsavcı Khan, Taliban liderlerine yönelik bu hamlenin yalnızca kadınların haklarını değil, aynı zamanda evrensel insan haklarını da savunma çabasının bir parçası olduğunu ifade etti.
Uluslararası Tepki Bekleniyor
UCM’nin aldığı bu kararın ardından uluslararası toplumdan nasıl tepkiler geleceği merak konusu. Kadın hakları savunucuları kararı memnuniyetle karşılarken, bazı ülkeler Taliban’la diplomatik temasları sürdürme çabası içinde.
UCM’nin bu tarihi kararı, uluslararası hukukta cinsiyet temelli zulmün cezasız kalmayacağı yönünde güçlü bir mesaj olarak değerlendiriliyor.